Urząd Gminy Tuczna

02-323 Warszawa , ul. Radomska 10/12, p.12

Spis treści

I Analiza mikroregionu gminy

II Potencjał rozwojowy Tucznej

Potencjał ludnościowy

Kondycja gospodarcza gminy

Podstawy egzystencji mieszkańców

Zapotrzebowanie na miejsca pracy poza rolnictwem

Warunki aktywizacji gospodarczej gminy

Finanse gminy

Dochody

Wydatki

Podsumowanie

III Wstępna ocena szans i zagrożeń

Za mikro-region Tucznej przyjmujemy obszar powiatu bialskiego ziemskiego. Jest to południowa część Podlasia, która mocą ostatniej reformy administracyjnej została włączona do woj. lubelskiego. Obszar ten należy do najmniej zurbanizowanych w Polsce - ludność miejska stanowi tu zaledwie 20% ogółu przy średniej dla Polski 62%. Proces urbanizacji na tych terenach został zaburzony rozcięciem przez granicę państwową rozwijającego się od wieków układu osiedleńczego z centrum w Brześciu Litewskim. W okresie powojennym rolę głównego ośrodka miejskiego przejęła Biała Podlaska, która dynamicznie się rozwijała, zwłaszcza od 1975 r. gdy miasto zostało stolicą nowego województwa.

Biała Podlaska liczy obecnie 55 tys. mieszkańców i teren byłego województwa bialskiego wykształcił się w swoisty mikroregion o własnej specyfice gospodarczej i społecznej oraz sporej integracji wewnętrznej. Mikroregion ten został częściowo odtworzony, wolą samych gmin, w nowym układzie administracyjnym w postaci powiatu bialskiego-ziemskiego, złożonego z 19 gmin ( w tym dwie miejskie) liczących razem ok. 120 tys. mieszkańców.

Utrata statusu wojewódzkiego przez Białą Podlaską sprawiła, iż mikroregion ten stał się peryferyjny w stosunku do nowego centrum administracyjnego w Lublinie. Niski poziom urbanizacji oraz duże odległości do większych miast (o ponad 100 tys. mieszkańców) jest głównym źródłem problemów gospodarczych mikroregionu, gdyż oznacza utrudniony dostęp do odpowiednio rozwiniętych rynków pracy i zbytu na produkty rolne.

Główna linia komunikacyjna w powiecie to droga międzynarodowa E30 (Paryż-Berlin-Warszawa-Terespol) wraz z równoległą magistralą kolejową E20, która ma zostać zmodernizowana, aby stać się w przyszłości częścią wielkiego, transeuropejskiego korytarza transportowego. Jest to obecnie pas podwyższonej aktywności gospodarczej w mikro-regionie (odcinek Międzyrzec Podlaski- Biała Podlaska- Terespol) i tam też grupują się największe przedsiębiorstwa w tj:

Zakład włókienniczy Biawena w Białej Podlaskiej (872 zatrudnionych)

Zakład mięsny PFM w Małaszewiczach. (571 zatrudnionych)

Zakłady przetwórstwa spożywczego Sedar S.A. w Międzyrzecu (336 zatrudnionych)

Przedsiębiorstwo Drog.-Most. w Międzyrzecu Podl. (134 zatrudnionych).

Dwa spośród tych czterech największych w powiecie przedsiębiorstw mają jednak ujemny wskaźnik rentowności, należy więc oczekiwać, że ich zatrudnienie będzie spadać raczej niż wzrastać. Słabo również rozwijają się małe i średnie przedsiębiorstwa, których jest w sumie niewiele ponad 3600, co daje wskaźnik 71 na 1000 mieszkańców w wieku produkcyjnym. Ten sam wskaźnik dla całego woj. lubelskiego wynosi 117.

Koniunktura gospodarcza w powiecie bialskim zależy od nasilenia wymiany handlowej ze wschodem. Do 1998 roku polski eksport do Rosji rozwijał się w tempie 30-60 proc. rocznie. W latach 1994-97 wzrósł 3,5 krotnie. Po załamaniu w związku z kryzysem w sierpniu 1998 r. roku do dziś nie udało się choćby częściowo odbudować tej sprzedaży. W 1999 r. polski eksport utrzymywał się na poziomie 25-30 proc. stanu z roku 1998. Gwałtownie spadła polska sprzedaż przetworzonych artykułów spożywczych, produktów chemicznych i mebli, a więc trzech podstawowych - oprócz wyrobów elektromaszynowych - grup towarowych w naszym eksporcie do Rosji. Zdaniem specjalistów, na odbudowę wartości obrotów z 1997 roku będziemy musieli poczekać od 3 do 5 lat.

Blisko 70% czynnej zawodowo ludności powiatu bialskiego żyje z rolnictwa. Przemysł i sektor usług są tu stosunkowo słabo rozwinięte (odpowiednio 10 i 12 procent wszystkich pracujących, przy średniej dla Polski 29 i 21 procent). Podobnie jest zresztą na pozostałym obszarze województwa lubelskiego, z wyjątkiem nieco lepiej rozwiniętego przemysłu.

Tabela 1 Aktywność zawodowa w powiecie bialskim - ziemskim

Sektor Powiat bialski Woj. lubelskie Polska

Rolnictwo 69% 55% 32%

Przemysł 9% 16% 29%

Usługi rynkowe 12% 13% 21%

Pozostałe 10% 16% 18%

Bezrobocie w powiecie bialskim wynosiło na koniec 1999 roku 10.9%, a więc nieco poniżej średniej krajowej, choć wskaźnik ten nie uwzględnia ukrytego bezrobocia w rolnictwie, które prawdopodobnie podwoiłoby liczbę bezrobotnych zarejestrowanych w powiecie. Średnie dochody ludności sięgają jedynie 60% średniej dla kraju ( na podstawie podatku od dochodów osobistych na jednego mieszkańca z 1998 roku).

W ciągu ostatniej dekady na terenie obecnego powiatu notowano ujemne saldo migracji (więcej ludzi wyjeżdżało niż przybywało) i przyrostu naturalnego (więcej ludzi umierało niż się rodziło). Spowodowane jest to m.in. niekorzystną strukturą wiekową mieszkańców: osoby w wieku poprodukcyjnym stanowią w powiecie bialskim 20% ogółu ludności, w porównaniu do średniej dla Polski 15%. Ogólny spadek liczby ludności w bialskim w okresie 1995-98 wynosił -0.8%, czyli nieco mniej lub podobnie jak w powiatach sąsiednich: parczewskim –1.4% radzyńskim –0.5% i łosickim –1.1%.

Powiat jest bardzo zaniedbany pod względem infrastruktury. Tylko niecałe 15% dróg gminnych ma utwardzoną nawierzchnię. Jednak poziom telefonizacji - 188 abonentów TPSA na tysiąc mieszkańców - jest tu wyższy aniżeli przeciętnie dla powiatów ziemskich woj. lubelskiego, dla których wskaźnik ten wynosi ok. 138.

Potencjał rozwojowy powiatu bialskiego jest jednak lepszy, niż można by oczekiwać na podstawie jego peryferyjnego położenia i niekorzystnych trendów demograficznych, zwłaszcza w porównaniu do innych powiatów ziemskich tzw. „ściany wschodniej”. W rankingu powiatów ziemskich województwa lubelskiego powiat bialski zajął czwarte miejsce, na równi z powiatem łęczyńskim (po puławskim, parczewskim i radzyńskim a przed włodawskim i ryckim).

Potencjał rozwojowy powiatów został obliczony metodą analizy czynnikowej na podstawie następujących wskaźników:

Aktywność gospodarcza (liczba prywatnych firm, tempo ich przybywania, poziom zatrudnienia, wielkość sektora biznesu)

Aktywność obywatelska (liczba organizacji stowarzyszeń i organizacji społecznych, frekwencja wyborcza).

Jakość lokalnej infrastruktury (szczególnie rozwój telekomunikacji)

Inwestycje samorządowe

Na pozycję powiatu bialskiego-ziemskiego w rankingu wpłynęła aktywność obywatelska mieszkańców. W powiecie bialskim jest trzykrotnie więcej organizacji społecznych i stowarzyszeń, relatywnie do liczby ludności, aniżeli wynosi średnia dla województwa lubelskiego czy też kraju. Stosunkowo wysoka jest tu również frekwencja wyborcza. Dobry poziom rozwoju społeczeństwa obywatelskiego jest silną stroną mikroregionu.

Tuczna jest gminą rolniczą w podobnym rolniczym otoczeniu. Większe ośrodki miejskie są stosunkowo odległe. Tuczna jest gminą biedną. Dochody mieszkańców są tu średnio ok. 10% niższe aniżeli wynosi średnia dla powiatu bialskiego. Poziom przedsiębiorczości w gminie jest stosunkowo niski: w gminie działa 65 podmiotów gospodarczych z czego większość stanowi działalność osób fizycznych. Przyczyn tak niskiej aktywności jest kilka, a do najważniejszych należy lokalny zastój gospodarczy wywołany załamaniem się handlu ze wschodem, ubóstwo lokalnego rynku, brak zbytu na nieprzetworzone płody rolne oraz pogarszająca się sytuacja w rolnictwie.

Jedynym dostępnym rynkiem pracy poza gminą jest Biała Podlaska oraz odcinek podwyższonej aktywności gospodarczej wokół Terespola (suchy port w Małaszewiczach w sąsiedniej gminie Piszczac). Przez gminę przechodzi droga wojewódzka do przejścia granicznego w Sławatyczach, dlatego podniesienie rangi tego przejścia może stanowić pewną szansę rozwojową dla Tucznej. Jednak warunkiem zaistnienia tej szansy jest ożywienie handlu ze wschodem natomiast warunkiem jej wykorzystania jest modernizacja tej drogi.

Inna szansą gminy mogą być lasy, które stanowią 20 procent powierzchni gminy. Mogą one stanowić podstawę dla rozwoju przemysłu drzewnego oraz turystyki rekreacyjnej i pobytowej. W tym celu potrzebna jest jednak właściwa baza turystyczna, której w gminie na razie brakuje.

Liczba ludności w gminie Tuczna zmniejszyła się z 4.7 tys. mieszkańców w 1988 roku do ok. 4.1 tys. w 1998 r. Ten 13 procentowy spadek w ostatnim dziesięcioleciu był wynikiem zarówno zmniejszającego się przyrostu naturalnego (więcej ludzi umierało niż się rodziło) jak i ujemnego salda migracji (więcej ludzi opuszczało gminę aniżeli przybywało). Ubytek ludności w Tucznej jest silniejszy aniżeli wynosi średnia dla powiatu bialskiego oraz dla wsi w Polsce. W efekcie zaszły również niekorzystne zmiany w strukturze wiekowej mieszkańców gminy: liczba ludności w wieku produkcyjnym zmniejszyła się o 5% a liczba mieszkańców w wieku poprodukcyjnym zwiększyła się o 4%.

Obecnie aż 27% mieszkańców Tucznej znajduje się w wieku poprodukcyjnym, czyli niemal dwa razy więcej aniżeli wynosi średnia dla Polski i o prawie 1/3 ponad średnią dla powiatu bialskiego. Poniższy wykres wskazuje, że gmina Tuczna znajduje się w poważnym kryzysie demograficznym. Oznacza to również rosnące zapotrzebowanie na wydatki związane z opieką społeczną.

Wykres 2 Struktura wiekowa mieszkańców gminy Tuczna

Liczba mieszkańców w wieku:

Podstawowym źródłem utrzymania dla większości rodzin w Tucznej są gospodarstwa rolne (patrz Tabela 2). Struktura wielkościowa tych gospodarstw (poza działkami rolnymi do 1 ha.) jest stosunkowo korzystna: wg. danych z Powszechnego Spisu Rolnego, ok. 480 gospodarstw, czyli ponad 55%, ma ponad 10 ha (patrz Tabela 3). Powinno to dać szansę na pracę w rolnictwie (jako jedyne lub główne źródło utrzymania) dla ok. 750 osób. Jednak opłacalność produkcji rolnej w gminie jest stosunkowo niska. W 1996 r. wynosiła ona 65% przeciętnej dla dawnego województwa bialsko-podlaskiego. Z tego powodu tylko ok. 400 mieszkańców gminy może pracować wyłącznie lub głównie w rolnictwie. Reszta musi znaleźć inne źródła dochodów.

Tabela 2 Rolnictwo jako źródło dochodów.

Gospodarstwa domowe związane z: Liczba % Polska wieś - %

gospodarstwami rolnymi 900 xx 51

działkami rolnymi 200 xx 15

nie związane z rolnictwem 150 xx 34

Tabela 3 Wielkość gospodarstw rolnych w Tucznej

Niskie wyniki rolnictwa w gminie wynikają m.in. z takich niekorzystnych warunków, jak:

Stosunkowo niska wartość bonitacyjna większości użytków rolnych (ponad 60% UR w klasach V i VI);

Niewielki stopień specjalizacji gospodarstw rolnych;

Brak bliskiego rynku na nieprzetworzone produkty rolne i warzywa

Jeśli przyjąć, że pracy potrzebuje 90% mężczyzn i 50% kobiet w wieku produkcyjnym, to ok.. 1500 mieszkańców Tucznej potrzebuje zatrudnienia. Około 400 z nich jest zatrudnionych głównie lub wyłącznie w rolnictwie. Miejsc pracy poza rolnictwem w samej gminie jest ok. 200, z czego ponad 80 w administracji, oświacie i służbie zdrowia. Liczbę osób dojeżdżających do pracy poza gminą szacujemy na ok. 300. W Tucznej jest ok. 200 zarejestrowanych bezrobotnych, natomiast ukryte bezrobocie szacujemy na ok. 400 osób.

Tabela 4 Bilans zapotrzebowania na miejsca pracy poza rolnictwem

mieszkańcy w wieku produkcyjnym, 2.0 tys

zapotrzebowanie na pracę ogółem

(ok. 75% ludności w wieku produkcyjnym) 1.5 tys

Pracujący głównie lub wyłącznie w rolnictwie* 0.4 tys

Pracujący poza rolnictwem 0.2 tys

Dojeżdżający do pracy poza gminę 0.3 tys

Razem pracujących obecnie 0.9 tys

zarejestrowani bezrobotni 0.2 tys

ukryte bezrobocie 0.4 tys

razem brakujące miejsca pracy w gminie 0.6 tys

*tylko w gospodarstwach rolnych, w których 90% dochodu pochodzi z działalności rolniczej

W planowaniu nowych miejsc pracy należy wziąć pod uwagę przewidywane w przyszłości skutki restrukturyzacji rolnictwa: w miarę zwiększania się średniej wielkości gospodarstw rolnych i powiększenia ich dochodowości, liczba rodzin dla których rolnictwo jest dodatkowym źródłem dochodów będzie maleć, wzrośnie natomiast liczba rodzin, dla których gospodarstwo rolne będzie jedynym i wystarczającym źródłem utrzymania.

W wyniku restrukturyzacji rolnictwa wzrośnie liczba gospodarstw rolnych, które zdolne będą uzyskiwać co najmniej 90% swoich dochodów z działalności rolniczej z około 150 obecnie do około 400 (wariant optymistyczny). Oznaczało by to zwiększenie rzeczywistego pełnego zatrudnienia w rolnictwie z obecnych ok. 400 do ok. 800 osób. Tym samym, zmniejszy się zapotrzebowanie na miejsca pracy poza rolnictwem do ok. 200 (przy założeniu że liczba wyjeżdżających do pracy poza gminę utrzyma się na obecnym poziomie).

Biorąc pod uwagę trwałość rolniczego profilu gospodarki gminy, nowe miejsca pracy powinny być tworzone w przetwórstwie rolnymi, obsłudze rolnictwa, przemyśle drzewnym, w turystyce oraz rekreacji pobytowej (w tym w agroturystyce).

Dla aktywizacji gospodarczej gminy kluczowe znaczenie mają:

jakość lokalnej infrastruktury,

lokalne możliwości edukacyjne,

rozbudowa sieci handlu i usług

tereny pod inwestycje

walory turystyczne

poziom aktywności i zorganizowania lokalnej społeczności

Sieć dróg jest rzadka – 0.44. km na 1 km kw. gminy i tylko 12 % długości dróg ma twardą nawierzchnię

Około połowa budynków w gminie jest podłączona do sieci wodociągowej długości ok. 51 km). Jest to dużo jak na warunki polskiej wsi. Jednak na osiemnaście wsi siedem jest jeszcze bez wodociągów.

Gmina korzysta z wysypiska w Białej Podlaskiej.

W gminie jest 203 abonentów na 1000 mieszkańców. Jest to wskaźnik podobny do średniej w powiecie bialskim (184) i znacznie powyżej średniej dla wsi w województwie lubelskim i Polsce (ok.130). W gminie funkcjonują również 2 placówki pocztowe.

W gminie są 4 szkoły z miejscami dla ok. 430 uczniów. Na jednego nauczyciela przypada w gminie średnio 12.7 uczniów, a więc tyle samo co przeciętnie w gminach wiejskich województwa lubelskiego, lecz nieco mniej aniżeli wynosi średnia dla powiatu bialskiego (13.1).

W gminie jest ok. 20 sklepów, 3 placówki pocztowe, Bank Spółdzielczy, jedna stację paliw oraz jedna sprywatyzowaną przychodnia zdrowia. Ponadto samorząd finansuje bibliotekę publiczną i Dom Kultury.

We władaniu gminy jest łącznie 17 ha. z przeznaczeniem na działalność pozarolniczą oraz 48 ha. na działalność rolniczą lub ewentualnie na obiekty przetwórstwa rolno-spożywczego. Ok. 70% powierzchni gruntów, które mogą być przeznaczone na cele nierolnicze jest skupiona w trzech wsiach (Międzyleś, Dąbrowica, Bokinka Królewska). Pozostałę grunty są rozproszone i w związku z tym mogą być trudne do wykorzystania.

W gminie działa stosunkowo więcej stowarzyszeń i organizacji społecznych (relatywnie do liczby ludności), aniżeli wynosi średnia dla powiatu bialskiego.

Na terenie gmina znajduje się 4200 ha lasów, z czego 3.300 ha. są lasami prywatnymi. Sprawia to iż gmina może stać atrakcyjna dla turystyki i rekreacji pobytowej (agroturystyka, domy letnie) pod warunkiem, że rozwinięta zostanie odpowiednia baza i promocja. Szczególnie atrakcyjna pod tym względem może być wieś Choroszczynka, gdzie znajdują się tereny łowieckie i rozpoczął się proces lokalizacji domó letnich.

Dochody gminy w ciągu ostatnich trzech lat kształtowały się na poziomie od 830 do 905 zł na głowę mieszkańca, co mieści się znacznie poniżej średniej dla gmin wiejskich w kraju (ok. 1000 do 1200) i dla gmin powiatu bialskiego (922 do 1100 zł). Ponadto, jeśli uwzględnić inflację, realne dochody gminy Tuczna mają tendencję spadkową: w 1999 roku spadły one o 2% w stosunku do roku poprzedniego a w 2000 roku przewiduje się spadek o dalsze 6%.

Tabela 5 Dochody gminy ogółem oraz zmiana ich wartości relanej w okresie 1998-2000.

Rok Dochody ogółem Na głowę Spadek-wzrost

mieszkańca z korektą na inflację

1998 3 220 378 833 +7%

1999 3 418 878 884 -2%

2000 (plan) 3 498 867 905 -6%

Taka redukcja realnej wartości budżetu jest wynikiem spadku dochodów własnych oraz udziałów w podatkach skarbu państwa. W dochodach własnych najbardziej obniżyły się dochody z podatków rolnego i leśnego – aż o 21% w r 1999 w stosunku do roku poprzedniego, a w roku bieżącym przewidywany jest niewielki ich wzrost o ok. 3% w stosunku do 1999 r. Dochody z udziałów w podatkach dochodowych spadły w 1999 r. o 12% i w roku bieżącym przewidywany jest dalszy ich spadek o 6%. Wynika z tego, że baza podatkowa gminy kurczy się.

Ogromna większość dochodów gminy stanowią subwencje i dotacje z budżetu państwa. Ich udział w budżecie gminy ma tendencję wzrostową, od 63% w roku 1998 do 70% w 2000 r. Jednocześnie dochody własne oraz udziały w podatkach skarbu państwa stanowią coraz mniejszy procent w budżecie oraz ich wartość realna spada (patrz tab. 6). Jest to sytuacja typowa dla gmin o tak dużej przewadze rolnictwa nad innymi sektorami gospodarczymi.

Tabela 6 Dynamika zmian w realnych dochodach gminy (z korektą na inflację), w procentach w stosunku do roku poprzedniego, w okresie 1999 -2000.

Rodzaj dochodu Spadek-wzrost w stosunku do roku poprzedniego 1999 2000

Podatek od nieruchomości +7% -9%

Pod. rolny i leśny -21% +3%

Udziały -12% -6%

Subwencje i dotacje +5% +2%

Wykres 3 Struktura dochodów gminy Tuczna w latach 1998, 1999 i 2000 r.

Wysoki udział środków zewnętrznych w budżecie, częściowo lub całkowicie adresowanych na określone z góry cele, nie pozwala na dużą swobodę w kształtowaniu wydatków zgodnie z rzeczywistymi potrzebami gminy. Widać to szczególnie w spadku inwestycji w budżetach gminy w kolejnych latach. Po ogromnym wysiłku inwestycyjnym w 1995 roku, wynoszącym około 47% budżetu gminy, inwestycje gwałtownie spadły do 15% w r. 1996, nieco podniosły się do 21% w r. 1997, aby w latach następnych systematycznie spadać: do 19% w r. 1998, 16% w r. 1999 i 14% budżetu w roku 2000 (plan).

Przez ostatnie 3 lata gmina walczyła z niedoborami finansowymi, wynikłymi ze wzmożonego wysiłku inwestycyjnego poprzedniego okresu z jednej strony i z malejących dochodów z drugiej. Budżet na rok bieżący został zaplanowany tak, aby utrzymać równowagę finansową gminy kosztem obcięcia inwestycji. W tym celu zaplanowano nadwyżkę w wysokości 112.7 tys, w całości przeznaczoną na spłatę zadłużenia.

Wykres 5 Wysiłek inwestycyjny samorządu gminy Tuczna w latach 1995-2000.

(Procent inwestycji w budżecie gminy)

Najważniejszą pozycją w wydatkach jest oświata i wychowanie. W roku 1999 wydano na ten cel ok. 50% budżetu (440 zł na mieszkańca, z czego ok. 10% na inwestycje). W roku 2000 wydatki te zostały obcięte o ok. 10% (do 396 zł na mieszkańca), zapewne w wyniku konieczności zachowania równowagi finansowej gminy.

Następną co do wielkości pozycją są wydatki na utrzymanie i ulepszenie infrastruktury komunalnej (drogi, wodociągi, gospodarka komunalna i mieszkaniowa). Na cele te wydatkowano w ubiegłym roku 138 zł na mieszkańca, z czego ponad 75% pochłonęły inwestycje, a w roku bieżącym wydatki te zaplanowano na podobnym poziomie. Wydatki te pozostają w granicach średniej dla gmin powiaty bialskiego.

Wydatki na opiekę społeczną – 37zł na mieszkańca w 1999 r. i tylko 21 zł w r. 2000 – wydają się zbyt niskie, jeśli zważyć strukturę wiekową mieszkańców (duża liczba osób w wieku poprodukcyjnym). Średnie wydatki na ten cel w powiecie bialskim są ok. dwukrotnie wyższe.

Tabela 7 Najważniejsze wydatki w działach w roku 1999 i planowane na rok 2000.

(w zł na mieszkańca)

1999 2000

Rodzaje wydatków . Ogółem Inwest. Ogółem Inwets.

Oświata i wychowanie 440 zł 41 zł 396 zł 26 zł

Gospodarka komunalna 138 zł 104 zł 147 zł 103 zł

mieszkaniowa i transport*

Administracja 162 zł - 199 zł -

Zdrowie i opieka

społeczna 37 zł - 21 zł -

*Razem z wydatkami na rolnictwo

Analiza budżetów gminy za okres 1998-2000 wykazuje niebezpieczny trend kurczenia się lokalnej bazy podatkowej oraz udziałów w podatkach skarbu państwa. Główne przyczyny tego stanu są natury zewnętrznej i są to:

Ogólna dekoniunktura, a szczególnie załamanie handlu ze wschodem

Zubożenie ludności związanej z rolnictwem, i wynikłe z tego co sprawia, że podatek rolny staje się coraz trudniejszy do egzekucji

Zmiana sposobu naliczania udziału w podatkach dochodowych od osób fizycznych, w wyniku której mniejsze gminy (przede wszystkim rolnicze) straciły część tych dochodów

Polityka finansowa państwa wobec samorządu

O ile dekoniunktura może być zjawiskiem przejściowym i handel z Rosją może zostać odbudowany w kilkuletniej perspektywie, o tyle nie widać perspektyw na zmianę polityki finansowej państwa, którą cechuje wysoki stopień centralizmu. Również sytuacja w rolnictwie nie ulegnie poprawie w średnim okresie (5 lat). Wynika z tego, że w oparciu o własne środki gmina nie jest w stanie realizować poważniejszych inwestycji rozwojowych.

Ważną częścią strategii musi być odtworzenie i powiększenie bazy podatkowej gminy? W związku z tym należy szukać odpowiedzi na następujące pytania:

czy można podnieść stawkę podatkową?

czy można zmniejszyć ulgi podatkowe?

czy można poprawić egzekucję lokalnych podatków?

Czy można pozyskać środki od ludności na konkretne projekty inwestycyjne?

Czy można zredukować wydatki? (np. poprzez restrukturyzację/prywatyzację przedsiębiorstw komunalnych, a zwłaszcza przedszkola).

Jakie są warunki pozyskania zewnętrznych inwestorów - czy gmina dysponuje terenami pod inwestycje? Jakie są możliwości kredytowe gminy?

(do wykorzystania w określeniu celów rozwoju gminy, programów i projektów)

W planach dawnego województwa bialsko-podlaskiego z lat 1996-97, Tuczna miała być terenem rozwoju rolnictwa wielkoobszarowego. Należy jednak wziąć tu pod uwagę, że ponad połowa użytków rolnych w gminie ma niską wartość bonitacyjną (V, VI), a warunki glebowe są gorsze niż w innych gminach powiatu bialskiego. Dlatego ważny jest drugi kierunek rozwoju gminy przewidziany w omawianych planach, mianowicie drobna wytwórczość pracująca na rzecz rolnictwa.

Przewidywane było również zatrudnienie dla części mieszkańców Tucznej w paśmie podwyższonej aktywności gospodarczej (Biała Podlaska – Terespol), lecz gmina nie ma dobrego połączenia z tym obszarem, szczególnie z części południowej.

Spośród innych planów duże znaczenie może mieć dla Tucznej zwiększenie rangi przejścia granicznego w Sławatyczach oraz projektowane nowe przejście w Kodniu. Aby wykorzystać tą szansę musiałaby jednak zostać zmodernizowana na całej długości droga z Zalesia do Sławatycz (poszerzenie drogi, wiadukt nad torami linii kolejowej Warszawa-Terespol, obejścia Piszczaca, Dąbrowicy i Tucznej).

Możliwości rozwojowe dla obszarów poza zasięgiem strefy podwyższonej aktywności gospodarczej zależą od podnoszenia ich atrakcyjności turystycznej poprzez rozbudowę odpowiedniej bazy.

Wymienione tu plany znalazły pewne odbicie w strategii rozwoju obecnego woj. lubelskiego.

Dla Tucznej mogą mieć znaczenie następujące cele i programy zawarte w tej strategii:

1. Restrukturyzacja rolnictwa i wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich:

poprawa struktury agrarnej

modernizacja gospodarstw rolnych w celu poprawy ich efektywności

stworzenie grup producenckich i rozwój tzw. rynków pierwotnych produktów rolnych

wspieranie specjalistycznych działów produkcji rolnej

regulacja stosunków wodnych

rozbudowa infrastruktury technicznej

rozwój i różnicowanie pozarolniczej działalności gospodarczej (w tym wdrażanie wzorów wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich)

utrwalanie i wykorzystywanie lokalnej tradycji

rozwój turystyki specjalistycznej i agroturystyki

wspomaganie przedsiębiorców inwestujących w bazę dla turystyki

marketing inwestycyjny wsi i rolnictwa oraz marketing turystyczny.

2. Rozwój systemu przygotowania kadr zdolnych do wejścia na pozarolniczy rynek pracy:

edukacja i aktywizacja społeczności wiejskiej, dająca możliwość znalezienia się w korzystnej pozycji na rynku pracy

rozwój infrastruktury społecznej (obiekty i urządzenia dla: oświaty, zdrowia, kultury, sportu, opieki społecznej itp.)

kształcenie ustawiczne i stypendia

kreowanie i promocja imprez kulturalnych, sportowych i turystycznych

szkolenie kadr dla obsługi ruchu turystycznego

tworzenie warunków dla integracji społeczności lokalnych

Ochrona środowiska:

zwodociągowanie całości skoncentrowanej zabudowy

zagospodarowanie, przetwarzanie i utylizacja odpadów

ochrona zasobów naturalnych, w tym wodnych

wzrost retencji

Infrastruktura transportowa

zwiększanie gęstości sieci dróg o twardej nawierzchni

budowa obwodnic dużych, zwartych skupisk osiedleńczych na drogach wojewódzkich

Energetyka

reelektryfikacja wsi

gazyfikacja (nie objęta np. pomocą SAPARD)

Integracja Europejska

tworzenie warunków dla wykorzystania środków pomocowych

promocja gminy w krajach Unii Europejskiej

pozyskiwanie informacji o rynkach Unii Europejskiej

Rozwój regionalny i lokalny

zwiększenie atrakcyjności gmin dla inwestorów zewnętrznych (przygotowanie uzbrojonych, dobrze skomunikowanych i położonych terenów, zwolnienia i ulgi w podatku od nieruchomości, itd.)

zwiększanie jakości środowiska kulturowego (ochrona wartości regionalnych, rewaloryzacja zespołów i obiektów zabytkowych)

porządkowanie zagospodarowania poszczególnych miejscowości

Warunki sprzyjające rozwojowi gminy

Położenie w pobliżu obszaru podwyższonej aktywności gospodarczej i transeuropejskiego korytarza transportowego.

Dodatkowego impulsu rozwojowego można się spodziewać po uruchomieniu lotniska w Białej Podlaskiej dla celów cywilnych (cargo).

Planowane zwiększenie rangi przejścia granicznego w Sławatyczach.

Duża ilość lasów możliwych do wykorzystania dla celów przemysłu drzewnego oraz turystyki i rekreacji.

(b) Warunki hamujące rozwój gminy

Lokalna dekoniunktura wywołana m.in. załamaniem się handlu ze wschodem

Niski poziom dochodów gminy, a zwłaszcza dochodów własnych

Brak obiektów turystycznych

Niezmodernizowana droga od Zalesia przez Tuczną do Sławatycz

Zły stan dróg lokalnych (pomimo intensywnych wysiłków na rzecz ich modernizacji)

Sytuacja w rolnictwie (niekorzystna struktura gospodarstw rolnych, duża liczba działek na jedno gospodarstwo stosunkowo odległych od siedliska, niski stopień specjalizacji, niska towarowość gospodarstw rolnych, zwężający się rynek zbytu na nieprzetworzone produkty rolne).

Z przeprowadzonej analizy wynika, iż niektóre kierunki rozwoju są blisko związane z istniejącymi predyspozycjami gminy, inne zaś muszą być podjęte pomimo niesprzyjających warunków.

Gmina posiada predyspozycje do rozwoju w następujących kierunkach:

Przemysł drzewny

Przetwórstwo rolnio-spożywcze

Usługi dla rolnictwa

Turystyka i rekreacja

Jednak szereg działań należy podjąć wbrew niesprzyjającym warunkom. Są to m.in.:

Zapewnienie miejscowej młodzieży lepszej dostępności do szkół ponad gimnazjalnych

Zapewnienie oczyszczania ścieków (zbiorcze i lokalne) na terenach ewentualnej lokalizacji przetwórstwa rolno-spożywczego

Wzmocnienie powiązań poszczególnych miejscowości z ośrodkiem gminy i z Białą Podlaską oraz z Małaszewiczami poprzez rozbudowę i ulepszenie dróg lokalnych.

Dnia 28 czerwca 2000 r. w siedzibie Urzędu Gminy odbyło się spotkanie w sprawie przygotowania strategii dla gminy Tuczna. Utworzono trzy zespoły robocze w następującym składzie:

Koordynator- Kamiński Jan Żuki

Członkowie Zespołu: Niedźwiedź Tadeusz Bokinka Królewska

Semeniuk Bazyl Rozbitówka

Dorszuk Roman Matiaszówka

Niedźwiedź Stanisław Dąbrowica Duża

Koordynator- Litwiniuk Zygmunt Międzyleś

Członkowie Zespołu: Hołownia Dorota Wiski

Kłąb Krzysztof Choroszczynka

Czapski Stanisław Tuczna

Koordynator- Kukawski Andrzej Tuczna

Członkowie Zespołu: Szepeluk Edward Mazanówka

Byszuk Janina Bokinka Pańska

Jastrzębski Andrzej Tuczna

Gawryluk Mikołaj Matiaszówka

Wyżej wymienione osoby pracowały nad projektami do Strategii Rozwoju Tucznej w oparciu o diagnozę jej obecnego stanu przygotowaną przez ekspertów oraz wg. własnego rozeznania w potrzebach mieszkańców gminy. W efekcie powstało szereg projektów, które zostały przekazane ekspertom z Centrum Badań Regionalnych celem przygotowania dokumentu strategii.

Cele strategiczne dla gminy Tuczna zostały sformułowane w oparciu o: analizę dotychczasowego rozwoju gminy, przewidywanych zmian w warunkach otoczenia, jak również w oparciu o wnioski wynikłe z konsultacji z lokalną społecznością.

1. Aktywizacja gospodarcza gminy poprzez:

zwiększenie efektywności produkcji rolnej i korzyści z rolnictwa

tworzenie warunków dla pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym w turystyce i agroturystyce

Ochrona środowiska i zdrowia mieszkańców poprzez:

Budowę systemu odprowadzania i oczyszczania ścieków

Poprawa zaopatrzenia mieszkańców w wodę

Zwiększenie szans życiowych młodzieży i dorosłych na współczesnym rynku pracy poprzez tworzenie dobrych warunków edukacji.

Dla realizacji powyższych celów ustanowione zostają programy operacyjne składające się z konkretnych projektów wykonawczych

Aktywizacja gospodarcza gminy

Ochrona środowiska i zdrowia mieszkańców

Zwiększanie szans życiowych młodzieży i dorosłych

1a. Dostosowanie rolnictwa do nowych warunków rynkowych

1b. Budowa obiektów otoczenia rolnictwa

1c. Zwiększenie dostępności gminy i poprawa komunikacji wewnątrz gminy

1d. Rozbudowa bazy turystyki i rekreacji

2a Kanalizacja i oczyszczanie ścieków.

2b Poprawa zaopatrzenia mieszkańców w wodę

3a Tworzenie dobrych warunków kształcenia na poziomie gimnazjalnym oraz kształcenia i dokształcania dorosłych

1 Pomoc rolnikom w tworzeniu grup producenckich

2a (obiekt a)

2b (obiekt b)

3 Modernizacja i remonty dróg

4 Przekształcenie wybranych gospodarstw rolnych w gospodarstwa agroturystyczne

5. Budowa zbiornika małej retencji Krugła

6. Budowa systemu odprowadzania i oczyszczania ścieków

7. Pomoc przy budowie oczyszczalni przyzagrodowych

8 Budowa wodociągu (gdzie)

Promocja gminy dla przyciągnięcia turystów oraz inwestorów

Przygotowanie Wieloletniego Planu Inwestycyjnego dla gminy.

Monitoring wykonywania strategii

Cel strategiczny: Aktywizacja gospodarcza gminy

Program operacyjny: Przekształcenia w rolnictwie

Opis projektu.

Rolnictwo jest i pozostanie podstawowym źródłem utrzymania dla większości mieszkańców gminy. Jego obecne cechy: rozproszenie i rozdrobnienie produkcji, małe możliwości przetwarzania na miejscu oraz małe możliwości marketingu sprawiają, że produkcja rolna jest nieopłacalna. Najnowsze ustawodawstwo sprzyja rolniczym grupom porducenckim, gdyż zyskują one możliwości m. in.:

Zadaniem gminy w ramach tego projektu jest inicjowanie powstania takich grup - przede wszystkim producentów ziemniaka. W tym celu zostanie utworzone stanowisko w Urzędzie Gminy do spraw grup producenckich oraz zostanie powołane Stowarzyszenie Grup Producentów Rolnych. Osoba odpowiedzialna w gminie oraz Stowarzyszenie będą organizować szkolenia, spotkania ze specjalistami, załatwiać formalności związane z zakładaniem i funkcjonowaniem grup producenckich, ułatwiać kontakty zewnętrzne, w tym z instytucjami prowadzącymi badania rynku rolnego i eksporterami żywności i produktów żywnościowych.

Jednostki odpowiedzialne: Zarząd Gminy oraz Stowarzyszenie Grup Producentów Rolnych

Szacunkowe koszty projektu: 1 etat w Urzędzie Gminy przez okres wstępny (3 – 4 lata); późniejsze finansowanie mogłoby być dokonywane przez Zrzeszenie /Związek Grup Producentów Rolnych, który zostanie w tym celu utworzony.

Źródła finansowania: Budżet gminy, Związek Grup Producentów (po okresie wstępnym), Kredyty, peferencyjne, środki pomocowe

Termin rozpoczęcia: 2001.

Termin zakończenia: działanie ciągłe.

Planowany efekt końcowy: poprawa konkurencyjności rolnictwa gminy, umożliwienie eksportu, głównie na rynek wschodni. W rezultacie wzrost sprzedaży i wzrost opłacalności pracy w gospodarstwach rolnych.

Projekt nr 2: Inicjowanie budowy przedsiębiorstw przetwórstwa rolno–spożywczego, punktów skupu płodów rolnych, przechowalni owoców i warzyw, silosów zbożowych.

Cel strategiczny: Aktywizacja gospodarcza gminy

Program operacyjny: Budowa obiektów otoczenia rolnictwa

Opis projektu.

W gminie brakuje obecnie sprawnie funkcjonujących przedsiębiorstw przetwórstwa rolno–spożywczego, punktów skupu płodów rolnych, przechowalni owoców i warzyw, silosów zbożowych itp. Władze gminy będą wspomagać inwestorów prywatnych zamierzających uruchamiać takie przedsiębiorstwa przez:

Obiekty takie powinny powstawać, w pierwszej kolejności, w miejscowościach:

Tuczna, Międzyleś

Jednostki odpowiedzialne: Zarząd Gminy oraz Stowarzyszenie Producentów Rolnych

Koszty realizacji projektu:

Źródła finansowania: budżet gminy i inwestorzy prywatni (w proporcjach uzgodnionych w umowie jeżeli gmina byłaby udziałowcem).

Termin rozpoczęcia: 2001.

Termin zakończenia: proces ciągły do wyczerpania popytu na tereny i obiekty pod przedsiębiorstwa otoczenia rolnictwa.

Planowany efekt końcowy: zwiększenie opłacalności produkcji rolnej, zwiększenie dochodów gminy, zmniejszenie bezrobocia. (Początkowo będą to 2-3 średnie przedsiębiorstwa o łączym zatrudnieniu ok. 150 osób).

Jednostka nadzorująca realizację ze strony gminy: ................

Cel strategiczny: Aktywizacja gospodarcza gminy

Program operacyjny: Zwiększanie dostępności komunikacyjnej gminy.

Opis projektu.

Jednym z zasadniczych warunków aktywizacji gospodarczej gminy jest jej dostępność komunikacyjna. Dotyczy to zarówno dostępności do /z ośrodków miejskich i przejścia granicznego w Sławatyczach, jak i dostępności ośrodka gminnego z wszystkich miejscowości gminy i możliwości przejazdu dobrymi drogami pomiędzy tymi miejscowościami. Prace modernizacyjne i remontowe wymagają przyspieszenia oraz opracowania harmonogramu określającego kolejność realizacji poszczególnych zadań (odcinków dróg). Kolejność realizacji będzie zależeć od znaczenia drogi dla rozwoju gminy oraz stopnia zniszczenia /ew. stanu drogi.

Przewiduje się następujące odcinki dróg do modernizacji i remontu:

Ogrodniki-Szostaki

Tuczna-Choroszczynka

Bokinka Królewska – Puhary

Żuki – Międzyleś

Leniuszki – Dobromyśl

Wiski (wieś)

Dąbrowica Duża (wybudowanie chodnika)

Tuczna (modernizacja chodników)

Jednostka odpowiedzialna: Zarząd Gminy (za drogi gminne, w przypadku pozostałych dróg, Zarząd może wnioskować ew. współfinansować ich modernizację i remonty).

Koszty: 250 tys zł za 1 km * 18 km = 4,5 mln zł..

Źródła finansowania:

a) budżet gminy (w ramach wieloletniego programu inwestycyjnego) - ok. 50%,

b) kredyty - ok.15%)

c) środki pomocowe krajowe i fundusze przedakcesyjne UE – ok. 25%

d) środki (i prace) mieszkańców gminy – ok. 10% (łącznie z opłatami adjacenckimi).

Termin rozpoczęcia: kontynuacja prac prowadzonych obecnie.

Termin zakończenia: 2010.

Planowany efekt końcowy: zwiększenie atrakcyjności gminy dla inwestorów, umożliwienie funkcjonowania przedsiębiorstw otoczenia rolnictwa, zmniejszenie bezrobocia (min. W ramach prac interwencyjnych).

Jednostka nadzorująca w gminie: ............

Cel strategiczny: Aktywizacja gospodarcza gminy

Program operacyjny: Rozbudowa bazy turystyki i rekreacji.

Zbiornik retencyjny konieczny jest przede wszystkim dla utrzymania właściwych warunków wodnych (odwodnienie i nawodnienie gruntów rolnych). Obok tej funkcji może on mieć znaczenie dla rozwoju turystyki i rekreacji w gminie jako miejsce uprawiania sportów wodnych. W pobliżu zbiornika są korzystne warunki dla lokalizacji obiektów turystycznych i rekreacyjnych. Gospodarstwa rolne na terenach przyległych mogą być łatwiej przekształcane w gospodarstwa agroturystyczne. Rolą gminy jest pomoc organizacyjna i ewentualne wsparcie inwestorów obiektów rekreacyjnych (m.in. przez stosowanie ulg w podatku od nieruchomości)

Budowa zbiornika we wsi Żuki jest jednak warunkowana realizacją Kanału Podlaskiego, co nie leży w możliwościach gminy.

Jednostka odpowiedzialna: Zarząd Gminy.

Koszty realizacji: do określenia po wykonaniu wstępnego projektu.

Źródła finansowania:

Inwestycja może mieć charakter rządowo – samorządowy.

a) budżet gminy,

b) Wojewoda (WZM i UW),

c) preferencyjne kredyty (ochrona środowiska),

d) środki pomocowe (w tym w ramach pomocy regionalnej państwa pod warunkiem wprowadzenia projektu od odpowiedniego kontraktu wojewódzkiego)

Termin rozpoczęcia: 2002.

Termin zakończenia: zgodnie z harmonogramem.

Planowany efekt końcowy: poprawa stosunków wodnych, zwiększenie atrakcyjności gminy dla inwestorów zamierzających rozwijać bazę turystyczną, zwiększenie atrakcyjności gminy dla klientów tej bazy, zwiększenie dochodów gminy i mieszkańców.

Jednostka nadzorująca ze strony gminy: ..........

Projekt nr 5: Przekształcane wybranych gospodarstw rolnych w gospodarstwa agroturystyczne

Cel strategiczny 1: Aktywizacja gospodarcza gminy

Program operacyjny 1d: Rozbudowa bazy turystyki i rekreacji.

Opis projektu.

Gmina Tuczna ma bardzo dobre warunki naturalne dla rozwijania turystyki i rekreacji i czerpania z tego korzyści. W tym celu konieczne jest zbudowanie odpowiedniej bazy noclegowej i żywieniowej w postaci min. gospodarstw agroturystycznych. Nadają się do tego celu przede wszystkim gospodarstwa małe, położone na terenach przyleśnych i przywodnych (min. Otoczenie projektowanych zbiorników retencyjnych). Rola gminy jest tylko inicjująca i wspierająca (wsparcie organizacyjne, promocja, poręczenia kredytów, szkolenia itp.).

Jednostka odpowiedzialna: Zarząd Gminy.

Koszty projektu:

Źródła finansowania:

W pierwszym etapie budżet gminy oraz środki pomocowe, w drugim etapie właściciele gospodarstw.

Termin rozpoczęcia: 2002.

Termin zakończenia: działanie ciągłe.

Planowany efekt końcowy: wzrost atrakcyjności gminy, wzrost dochodów mieszkańców i wpływów do budżetu gmin, zmniejszenie ukrytego bezrobocia wśród rolników (przede wszystkim w małych i bardzo małych gospodarstwach rolnych).

Projekt nr 6: Budowa kanalizacji sanitarnej (kolektora i oczyszczalni)

Cel strategiczny 2: Ochrona środowiska i zdrowia mieszkańców

Program operacyjny 2a: Budowa sytemu kanalizacji sanitarnej

Opis projektu.

Systemem kanalizacji sanitarnej (odprowadzającej ścieki bytowo – gospodarcze do oczyszczalni) przewiduje się objąć tereny zwartej zabudowy wsi Tuczna. System pracować będzie dla ok. 1,5 tys. mieszkańców. Przewiduje się budowę punktu zlewnego przy oczyszczalni. Szacunkowa przepustowość oczyszczalni 1200 metrów sześciennych (uwzględnia się odbiór ścieków z domów mieszkalnych, obiektów publicznych, przemysłu i usług.

Jednostka odpowiedzialna za realizację: Zarząd Gminy.

Szacunkowy koszt budowy: licząc orientacyjnie

350 – 400 zł za 1 mb kolektora sanitarnego * 3000 mb = 1,2 mln zł.

oczyszczalnia z punktem zlewnym – ok. 3 mln zł

Źródła finansowania:

środki budżetu na inwestycje (jako element wieloletniego programu inwestycyjnego) – 50%

Srodki i prace mieszkańcóww – 10% (łącznie z opłatami adjacenckimi

Zródła pomocowe i kredyty preferencyjne – 40%

Termin rozpoczęcia: 2003.

Termin zakończenia: zgodnie z harmonogramem (2007).

Planowany efekt końcowy: skuteczna ochrona środowiska, zwiększenie atrakcyjności gminy dla inwestorów i turystów.

Jednostka nadzorująca: ..........

Cel strategiczny: Ochrona środowiska i zdrowia mieszkańców

Program operacyjny: Kanalizacja i oczyszczanie ścieków

Na terenach zabudowy rozproszonej przewiduje się wprowadzenie sukcesywnie przyzagrodowych oczyszczalni ścieków (zaczynając od gospodarstwach agroturystycznych). Rola gminy polega na inicjowaniu, zorganizowaniu doradztwa i poręczaniu kredytów.

Cel strategiczny: Ochrona środowiska i zdrowia mieszkańców

Program operacyjny: Poprawa zaopatrzenia mieszkańców w wodę

Względy sanitarne (zła jakość wody w ujęciach lokalnych) oraz wygoda użytkowników (mieszkańców, turystów) wymaga objęcia systemem wodociągowym z ujęcia o gwarantowanej jakości i gwarantowanej ciągłości dosyłu co najmniej 60% obiektów mieszkalnych, usługowych i gospodarczych. W przeliczeniu na długości szacuje się, że trzeba położyć ok. 37 km. przewodów wodociągowych rozdzielczych.

Systemem wodociągowym objęte zostaną następujące wsie (budowa lub rozbudowa istniejącej sieci):

Etap I Kolonie Wólka Zabłocka, Leniuszki

Etap II Żuki, Mazanówka, Kalichowszczyzna

Etap III Bokinka Pańska, Wiski

Jednostka odpowiedzialna: Samorząd Gminy.

Koszty realizacji: wg projektu przyjmując koszt budowy ok. 40 zł za mb (bez przyłączy) – ok. 1,5 mln zł (etap I: ok. 0.3 mln. zł.)

Źródła finansowania:

a) budżet gminy – 55%

b) dobrowolne wpłaty i praca mieszkańców i opłaty adiacenckie – 20%

c) środki pomocowe (nie więcej niż 25% kosztów projektu).

Termin rozpoczęcia: 2001.

Termin zakończenia: 2008.

Planowane efekty końcowe: ciągłość dosyłu i dostarczanie zdrowej wody wszystkim mieszkańcom, zwiększenie atrakcyjności gminy dla inwestorów i turystów.

Jednostka nadzorująca realizację w gminie: ............

Cel strategiczny 3: Zwiększenie szans życiowych młodzieży i dorosłych

Program operacyjny 3a: Tworzenie dobrych warunków kształcenia na poziomie gimnazjum oraz kształcenia i dokształcania dorosłych.

Projekt polega na rozbudowie obiektów do nauczania oraz budowie obiektów i urządzeń towarzyszących z uwzględnieniem potrzeb:

Obiekt powinien być otwarty i służyć integracji mieszkańców gminy.

Jednostka odpowiedzialna: Zarząd Gminy.

Koszty realizacji: ok. 1.8 mln. zł

Źródła finansowania:

a) budżet gminy – ok. 30%

b) Wojewoda, kuratorium

c) Kredyty

d) Środki pomocowe – max 25%

Termin rozpoczęcia: 2001 r.

Termin zakończenia adaptacji obiektu: 2003 r.

Planowany efekt końcowy: stworzenie młodzieży i dorosłym dobrej pozycji na rynku pracy; zwiększenie atrakcyjności gminy dla mieszkańców i przyjezdnych, stworzenie miejsc pracy w gimnazjum i w obiektach towarzyszących

Jednostka nadzorująca realizację w gminie: .............

Założenia wstępne.

Przyjmuje się, że projekty wykonawcze będą realizowane w latach 2001-2010, przy czym dwa lata ostatnie stanowią rezerwę czasową o bardzo małym zaangażowaniu finansowym (powinno się w tych latach wprowadzać projekty dodatkowe, uzupełniające).

Zakłada się maksimum możliwe do osiągnięcia na cele inwestycyjne bez szkody dla bieżącego funkcjonowania gminy, ok. 0.7 mln. zł. rocznie w dłuższym okresie

Zakłada się osiąganie udziału wydatków na inwestycje w budżecie na poziomie ok. 20% wydatków ogółem przez cały okres realizacji projektów wykonawczych.

Zakłada się, że proporcja wydatków na inwestycje przewidziane strategią i pozostałe będzie przez cały okres realizacji projektów jak 70%:30%.

Zakłada się dofinansowanie zewnętrzne (łącznie z kredytami) projektów wykonawczych w wysokości ok. 35%.

Przy tych założeniach szacuje się możliwość rocznego zaangażowania budżetu gminy na cele inwestycyjne związane z realizacją projektów wykonawczych, na poziomie 0,5-0,6 mln. zł. Poniższy rozkład wydatków z budżetu ma charakter orientacyjny. Wynika z przyjętych założeń . Może ulec zmianie w przypadku braku możliwości pozyskania przewidzianych środków zewnętrznych (pomocowych, kredytów preferencyjnych, wkładów mieszkańców). Rozkład wydatków w okresie 10 lat służy przede wszystkim do opracowywania Wieloletnich Programów Inwestycyjnych i do oceny stopnia wykonania strategii. Nie uwzględnia on spłat kredytów.

Rozkład wydatków z budżetu gminy na inwestycje związane z realizacją projektów wykonawczych strategii (w milionach zł. w cenach stałych 2000 r.)